چند نفر دور هم جمع می شویم و درباره یک موضوع شروع به ایده پردازی می کنیم و در نهایت به یک ایده می رسیم. این روشی است که طوفان فکری را انجام می دهیم. اما این روش کارایی ندارد! چرا؟
برای چرایی اینکه چرا این روش اجرای طوفان فکری کارایی ندارد ابتدا لازم است با تاریخچه آن آشنا شویم.
تاریخچه
آقای الکس آزبورن مفهوم طوفان فکری را در سال 1953 و در کتاب Applied Imagination معرفی کرد. او فکر می کرد که طوفان فکری زیر بنای خلاقیت است و به همین دلیل می خواست روند شرکت خودش را با تمام دنیا به اشتراک بگذارد.
آزبورن چهار قانون برای طوفان فکری مشخص کرد.
1. بر روی کمیت (تعداد) تمرکز داشته باشید. هر چقدر می توانید ایده تولید کنید.
2. بررسی ایده ها را به تعویق بیندازید و فرآیند خلق ایده و ارزیابی آنها را جدا کنید.
3. از ایده های غیر معمول استقبال کنید.
4- ایده ها را ترکیب کنید و آنها را بهبود بخشید.
آقای آزبورن پیشنهاد داده است که افراد به صورت حضوری در کنار هم جمع شوند و با توجه به این قوانین شروع به ایده پردازی کنند. این همان چیزی است که اکثر ما در حال حاضر و به اشتباه انجام می دهیم.
طوفان فکری زیر ذره بین
با معروف شدن طوفان فکری محققین شروع به سوال درباره کارایی آن کردند. آیا طوفان فکری بصورت گروهی موثرترین روش برای تولید ایده است؟ برای دهه ها محققین تحقیقاتی را برای مقایسه ایده های ایجاد شده توسط طوفان فکری و خلق ایده بصورت انفرادی (توسط همان افراد داخل گروه ها) انجام دادند. همه تحقیقات به این نتیجه رسیدند که خلق ایده بصورت انفرادی کارایی بیشتری نسبت به خلق ایده در طوفان فکری دارد. هر فرد به تنهایی ایده های بیشتر، متفاوت تر و خلاقانه تری ایجاد می کند.
با تحقیقات بیشتر چهار دلیل برای این برتری یافت شد.
1. افراد وقتی به تنهایی کار می کنند بیشتر تلاش می کنند. وقتی بصورت انفرادی کار می کنیم چاره ای نداریم جز اینکه برای رسیدن به هدف مان تلاش کنیم اما وقتی در قالب یک گروه کار می کنیم می توانیم روی تلاش دیگران تکیه کنیم. این مورد با نام تنبلی اجتماعی شناخته می شود.
2. ایده های اولیه چارچوب کلی ایده های بعدی را مشخص می کنند. ایده ها یا بیش از حد به یکدیگر شباهت دارند و یا خیلی محافظه کارانه بودند. افراد گروه، ایده های خود را مطرح نمی کردند به این دلیل که از قضاوت دیگران درباره ایده شان نگران بودند.
3. طوفان فکری باعث توقف کارایی افراد می شد. چقدر برای شما پیش آمده است که در حال عنوان کردن چیزی بوده اید و شخص دیگری میان حرف شما پریده است و شما حرف تان را فراموش کرده اید؟ در جلسات طوفان فکری، بخاطر آشوبی که در این جلسات حاکم است افراد ایده های شان را فراموش می کنند.
4. عملکرد افراد در جلسات طوفان فکری به ضعیف ترین فرد گروه وابسته است. به جای اینکه افراد قوی حاضر در جلسه باعث ایجاد انگیزه و تقویت دیگر افراد شوند عکس این مطلب رخ می دهد و افراد ضعیف گروه باعث تنزل (کاهش خلاقیت و ایده پردازی) دیگر افراد می شوند.
این دلایل باعث کاهش بهره وری طوفان فکری نسبت به کار انفرادی می گردد.
سوال: پس چرا ما فکر می کنیم یا حس می کنیم که طوفان فکری موثر است و خروجی های خوبی ایجاد می کند؟
محققین برای این سوال هم جوابی دارند. برنارد نیستاد و همکارانش در دانشگاه گرونینگن هلند دریافتند که ما در معرض مشکلی به نام ” توهم بهره وری گروهی” هستیم. توهم بهره وری گروهی پدیده ای است که در آن گروه ها عملکردشان را بیش از حد ارزیابی می کنند. آنها همچنین میزان رضایت بیشتری را از فعالیت گروهی شان اعلام می کنند و این در حالی است که عملکردشان کاهش یافته است.
روش درست طوفان فکری
برای افزایش بهره وری و استفاده درست از طوفان فکری راه حل ساده ای وجود دارد. کار انفرادی و گروهی را ترکیب کنید. برای به دست آوردن جلسه طوفان فکری موثر این مراحل را دنبال کنید.
1. محدوده ایده پردازی را مشخص کنید. مطمئن شوید که تمام افراد تیم می دانند که در چه حوزه ای و برای چه موضوعی باید ایده پردازی کنند.
2. به تنهایی ایده پردازی کنید. به تمام افراد تیم فرصتی را برای ایده پردازی بصورت انفرادی بدهید. از آنها بخواهید که هر چقدر می توانند برای موضوع مورد نظر ایده پردازی کنند و ایده خلق کنند.
3. ایده های ایجاد شده را در جلسه طوفان فکری با کل تیم به اشتراک بگذارید. نکته اصلی این است که باید به همه افراد زمان کافی داده شود تا ایده های شان را شرح بدهند و افراد بتوانند درباره آن سوال کنند.
4. مراحل 2 و 3 را تکرار کنید. مزیت اشتراک ایده ها این است که شنیدن ایده های دیگران باعث خلاقیت شما می شود و به شما برای ایده های بهتر و خلاقانه تر دیدگاه جدیدی می دهد. مراحل 2 و 3 را آن قدر ادامه دهید که 15 تا 20 ایده برای موضوع مورد نظر ایجاد شود. به یاد داشته باشید که تحقیقات نشان می دهند که ایده های اولیه شما به ندرت بهترین ایده های شما است. دلیل این ادامه و تکرار این است که شما را به سمت خلق ایده های جدیدتر و خلاقانه تر سوق دهد.
ارزیابی ایده ها
برای ارزیابی ایده های مطرح شده نیز می توانید از روش dot-voting (رای گیری نقطه ای) استفاده کنید. برای انجام این کار به هر نفر سه حق رای (سه برچسب) بدهید. افراد می توانند از حق رای خود به هر نحوی استفاده کنند. می توانند همه آنها را بر روی یک ایده بگذارند و یا اینکه هر یک را بر روی ایده جداگانه ای قرار دهند. بعد از اتمام رای گیری سه ایده ای که بیشتری رای را جمع کرده اند پذیرفته می شوند و می توانید آنها را مورد بررسی بیشتر قرار دهید و یا برای اجرای آنها برنامه ریزی کنید.
منبع:
